X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

آشنایی با موسیقی جاز ( Jazz )   

 برگرفته از : کتاب خودآموز موسیقی تالیف کینگ پالمر ، ترجمه بهروز وجدانی  

 

 

احتمالا موسیقی از در محله های سیاه پوستان « نیوارلئان » در اوایل قرن بایستم نشات گرفته و به زودی بین سفید پوستان نیز متداول شد . نخستین دسته جاز سفیدپوستان به نام « گروه جاز دیکسی لند » تا سال 1915 در شیکاگو موسیقی جاز می نواخت و در تابستان 1919 در محله ای به نام « Hammersmith Palais » در لندن برنامه های را اجرا کردند . جاز سنتی که بیشتر شیوه ای نوازندگی به شمار می آید تا آهنگسازی ، با گروه های کوچک شامل یک یا دو نفر نوازنده ساز بادی ( مثل ترومپت ، ترومبون ، کلارینت ، و غیره ) و یک ساز برای ایجاد ریتم ( مثل پیانو ، بانجو ، انواع طبل ، کنترباس ) اجرا می شد . یکی از شاخص ترین نمایندگان موسیقی جاز سبک نیواورلئان « لوئی آرمسترانگ » ( Louis Armstrong 1900-71 ) نوازنده سیاه پوست آمریکایی بود که با مهارت فوق العاده ای ترومپت می نواخت .   

 یکی از مشخصه های مهم موسیقی جاز « بداهه پردازی » روی ملودی های قدیم و جدید موسیقی و برخورداری از ریتم های مهیج و سنکوپ ( Syncopation ) در ملودی در مقابل ریتم ممتد و یکنواخت بخش باس است .

دهه اول قرن بیستم شاهد معرفی موسیقی « بلوز » ( Blues) به عنوان یک فرم آواز فولکوریک با ریشه آمریکائی آفریقایی بود که در اصل نوعی موسیقی ویژه کار در بین سیاهپوستانی بود که از آفریقا برای بردگی به آمریکای شمالی به اجبار برده می شدند و از این رو موسیقی بلوز متاثر از اندوه و حالات درونی سیاه پوستانی بود که از آفریقا برای بردگی به آمریکای شمالی به اجبار برده می شدند و از این رو موسیقی بلوز متاثر از اندوه و حالات درونی سیاهپوستان و بیان کننده احساسات آنها بود . نوع شاد این موسیقی نیز معمولا با کلماتی غم انگیز و افسرده و ملودی آرام همراه است . در این نوع موسیقی برای خلق فضای غم انگیز و حزن آور از نت هایی مانند سوم و هفتم بمل ( Blue Notes ) که حالات گرفته ای دارند استفاده می شود .

دهه 1930 شاهد ظهور رقص « سوینگ » ( Swing ) و گروه های بزرگ موسیقی شامل 12 تا 15 نوازنده بود که این توانایی را داشتند تا بین سازهای بادی زبانه دار ( مثل ساکسیفون و کلارینت ) و سازهای برنجی هماهنگی ایجاد نموده و آثاری دلنشین و جدید را خلق نمایند . این موسیقی ویژه عصری بود که در آن تکنوازان برجسته مثل « بنی گودمن » ( Benny Goodman متولد 1904 ) نوازنده ماهر کلارینت « فاتس والر » ( Fats Waller 1904-1943 ) نوازنده پیانو ، « دوک الینگتون » ( Duke Elington 1899-1974 ) رهبر گروه نوازندگان و پیانیست ماهر آهنگساز موسیقی جاز  تنظیم کننده آهنگ « تامی دورسی » ( Tommy Dorsey  1905-1956 ) نوازنده چیره دست ترومبون و ترومپت و « گلن میلر » ( Glenn Miller 1904-1944  ) نوازنده ترومبون و سرپرست ارکستر وجود داشتند .

حدودا در همین زمان « بوگی ووگی » ( Boogie Woogie ) به عنوان شیوه ای جدید در نواختن پیانو که ریشه در موسیقی بلوز داشت برای دست چپ پیانو متداول شد .

دهه 1940 سبک نوینی را در موسیقی جاز عرضه کرد که در ترکیب کوچکتری قابل اجرا بود . این سبک به نام « Bop» ( Bebop  یا Rebop  ) شناخته می شد و با ریتم های پیچیده و آکوردهای غیر مطبوع به صورت بداهه نوازی ساخته و پرداخته می شد . نمایندگان و نوازندگان شاخص آن عبارتند از « دیزی گیلسپی » (  Dizzy Gilespie ) ( متولد 1917 ) و « چارلی پارکر » ( Charlie Parker 1920-1955 ) .

دیگر انواع تکامل یافته موسیقی جاز شامل « جاز سنفونیک » ( Symphonic Jazz ) و « کول جاز » ( Cool Jazz » می شود . جاز سنفونیک با ارکستر بزرگ اجرا می شود مانند آهنگ هایی که « پل ویتمن » ( Paul Whiteman  1890-1967 ) ساخته در آنها عناصر موسیقی جاز همراه با دیگر امکانات مورد استفاده قرار گرفته است . « کول جاز » در ترکیب کوچکتری قابل اجرا است و ریتم آن نیز آرام و سبک می باشد . در کنار این موسیقی گرایشات دیگری نیز وجود داشت که به هارمونی پیچیده و دست و پاگیر موسیقی « Bop » اعتقادی نداشت و با بداهه نوازی روی « مدهای گریگوریان » ( Gregorian Modes ) سیستم « جاز مدال » ( Modal Jazz ) را ارائه می نمود .

دهه های 1950 و 1960 شاهد رشد و توسعه واریاسیون پر سر و صدا ، زنده و جاندار موسیقی سنتی « بلوز » بود .

موسیقی جاز با مفاهیم و خصوصیات ویژه ای که داشت « موسیقی جدی »* آهنگسازان اروپایی از قبیل « استراوینسکی » در قطعه « رگتایم برای ارکستر 11 نفری ، 1918 » ( Ragtime For Eleven Instrument ) ، « میو » ( Mihaud ) در قطعه « آفرینش جهان » ( La Creation du Monde ) ( 1923) ، « گرشون » ( Gershwin ) در قطعه « راپسودی این بلو » ( Rhapsody in blue 1924 ) و « کوپلند » ( Copland ) در اثر « Billy the kid » را تحت تاثیر قرار داده است .

*  موسیقی جدی چیست ؟ ارائه تعریف مشخص برای آن ساده نیست اگر چه قطعات موسیقی تصنیف شده بر پایه فرم های موسیقی کلاسیک است شاخص دیگری که با کمک آن می توان حدود و مرزهای این نوع موسیقی را ترسیم کرد شاید این نوع مشخصه باشد که موسیقی جدی نوعی از موسیقی است که در مقابل تفکراتی که « موسیقی را صرفا برای جامعه یا مقاصد تجاری می دانند » قرار می گیرد .